Yésica de Ansó, en Zaragoza


| “La indumentaria tradicional en el Bajo Aragón y Matarraña” |
| El articulo en http://www.limacoedizions.com/public/wordpress/?p=3108 es una presentación del libro "La indumentaria tradicional en el Bajo Aragón y Matarraña, y las demás ropas de uso y llevar" de Elena Guarc y Dabí Latas. |
Continúa desarrollándose el "Proyeuto arredol d’a luenga e a cultura aragonesa" del Gobierno de Aragón", esta vez en colaboración con la Escuela de Adultos "Sobrarbe", este fin de semana en Boltaña, con el grupo "De Qué Coda!" de Sabiñánigo, representando la obra en fabla aragonesa "Mullers", una historia de la literatura escrita por mujeres en aragonés. Los personajes femeninos y cautivaron al público con una excelente puesta en escena.
Me ha llegado hoy el número 20 de Alazet. Revista de Filología, que publica el Instituto de Estudios Altoaragoneses. Allí aparece nuestra comunicación "Textos inéditos en ansotano de Juan Francisco Aznárez". El resumen inicial dice:
El índice completo de la revista se puede consultar aquí: http://www.iea.es/_docum/indicealazet_20.pdf
Cuando un amigo tuyo se alegra, te alegras también. Es el caso de José Luis Gracia Mosteo, que procede de Casa Chuán de Olibán y que hoy ocupa la contraportada del diario estatal ABC, nada más y nada menos. Y el placer se da, gracias a un libro que podemos definir como poesía dura, rozando lo macarra y barriobajero (por género literario), denunciando abiertamente la parte más borde de nuestros vicios más punibles. La entrevista por su «Blues de los bajos fondos», poemario del cual disfruté hace poco y que recomiendo vivamente, en:
http://www.abc.es/20100331/sociedad-/jose-luis-gracia-mosteo-20100503.html
[La foto está realizada en Olibán este verano pasado, presentando la novela "La saga de los Pirineos".]
Después de casi nueve meses, con un poquito menos de trabajo, aunque sin parar, retomamos el blog. Nos dedicaremos en esta segunda época a temas relacionados con la cultura, no tanto con las lenguas como antes (en estos "tiampos enrebullatos" parafraseando al amigo R. Mur), pero con las mismas ganas e ilusiones de siempre por trabajar, desde el amor, por nuestra Cultura desde este rinconcito del Pirineo donde hemos nacido y tenemos la suerte de continuar disfrutando.
Y lo quiero hacer hoy, día especialmente triste, dando vida a algo, como homenaje a una amiga, Ana, que vuelve a su lugar natal, a su Senegüé, a descansar, á acarrazar firme a suya tierra...
q. grazias. q. no adubo. q. güe ye 10 de agosto, san lorién. q. á plantar fuerte. q,. nos beyeremos en atros temas. q. pos ixo...q. no plego. q. grazias por istas 3 ziber añatas chuntos
"Et si ça fait mal c’est parce qu’il ne comprend pas
Qu’une île nage dans ton cœur depuis longtemps ..."
Ánchel Conte Cazcarro, escribe en o programa de fiestas de San Lorién d’iste 2009, un polito e sendito testo, como gosa fer á ormino, e que remata asinas: "Albahaca e Danzantes: berde e blanco n’o marco barroco d’a frontera d’una ilesia que n’ixe momento ye casa de toz, d’os que creyen e d’os agnosticos, d’os d’aquí e d’os que son benius dende os cuatre puntos cardinals. Tochos e espadas, e mil, dos mil, tres mil corazons n’un solo traqueteyo, sin de parolas, solo que güellos e finestras en l’alma ubiertos pataleros… Agora, como fa tantos años. E ta siempre. Entre que tienga bida, me trobe an me trobe, en Uesca u á zinco mil quilometros, ixe día, ixe maitín empliu de bibenzias enradigadas n’o més fundo d’os míos tresoros, no quiero que mirar-me l’albaca e, capín d’ulorías e colors, deixar-me arrozegar per camins cada begada nuebos empentau per tochos e espadas, per Danzantes e musicas, per un corazón común que bate dende ixa plazeta chicoteta que per un momento esdebiene o melico d’o mundo… ¿U talment un uniberso entero?"
EDITORIAL: 'Aragón frena el catalán'
Domingo 9 de agosto á ras 11 oras presentazión de "O Parlamento de Barbenuta" de Fernando Otal en o lugar de Barbenuta.
Básicamente dar a conocer la lengua aragonesa. Queremos concienciar a la gente de que formamos parte de una comunidad autónoma con un estatus lingüístico ... Leyer asti
una foto de la clausura del Campamento de música tradicional aragonesa, que ha acabado esta tarde en Isín (Bal de Acumuer)
Primer concurso pirenaico de narración oral
Diya: 19/07/2009, en Susín, Asoziazión Mallau. " Amigos de Susín"
La historia y las tradiciones de San Lorenzo cobran vida en una ...
D. Alto Aragón
"El libro está abierto precisamente por su hoja inicial de pergamino, donde está en lengua aragonesa de finales del siglo XIII la fundación de la Cofradía ...
Ya han plegato as fiestas de san Chaime y dende O Caxico, ya que semos una colla cultural, pensamos que no ye de más un chiquet bocabulario que tos pueda fer onra ta ir fendo y charrando istos días:
Arranque: Bi ha chen que se queda apegada á ra barra d’o bar, u en a silla de bel beilador, y le fa falta un arranque ta marchar ta casa. Bi ha pocos que consigan arrancar con un solo arranque, por un regle se puede estar toda ra nuei de arranque en arranque.
Biera: Bebida fermentada feita con ordio, por o que tamién le’n dezimos ‘ordio’. En Samianigo (y en Canarias) ye más común clamar-la Galimba u Garimba, apocope de Garimbasta, a famosa fruita sarrablesa.
Bin: Si ye bueno se bebe solo, si ye regular se amera con gaseosa. Se diz que ‘más bale bin calién que augua freda’. O millor, de ro Semontano.
Borina: Aizión de beber y chentar como si s’ese de rematar o mundo. Ye propia d’as fiestas y gosa aparellar lifaras, zorreras y baile.
Bozarriar: A zorrera produze xordera. Os zorros, como no se sienten, tienen menister de bozarriar, chilar, escazilar, esclamenziar, y fer zeños ambute. Con seguntes qué orquestas, mesmo ye d’agradezer. A penar de tot, pocos se quedan afonicos.
Chaime: Ta unos o santo en cuala onor se’n fan as fiestas. Ta otros o nombre de as fiestas de Samianigo. Igual se tiene. En castellano lo claman Santiago, Jaime u mesmo Jacobo, en aragonés Chaime u si un caso Chacobe u Chacobo. O santo teneba de mote ‘fillo d’o trueno’ cuan bibiba, y atros motes bien belicosos más tardi, agora tot ye más pazifico, por suerte.
Chintoni: u Periflús. Tonica baltizada con chinebra, u chinebra amerada con tonica, según qui lo faiga. Ba bien ta baxar a chenta, y ta reglotar que ye parti d’o mesmo. Por ixo, á ra tonica se le’n diz ‘rutidera’.
Clucada: Nezesidá bital, que luego de á ora de a chenta manda á ra chen ta o sofá u ta ra cama a descansar bel poco. Se clucan os güellos, se ronca si ye menister, y se recuperan fuerzas ta atra borina. No ye una teunica zen, anque se parixca.
Conzello: Casa o Lugar, alministrazión que organiza as fiestas y manda en Samianigo. O mainate ye o Churau Gran, Carlos Iglesias. En a salida enta Chaca está o Tozalón d’o Conziello, que ye una traza más biella y pura de ra mesma parabra.
Entropán: Cuan no baga chentar en mesa como cal, entre baile y biera, ye bueno minchar un entropán: pan pleno de jarzia, bocata.
Gotet: Fer un gotet no ye malo, y más si ye una copeta de bin d’o Semontano acompañada de un mueso. En as fiestas no se fa un gotet, se’n fan muitos seguíus, a l’arreo, y ta ixo fa falta tener o cuerpo bien parau, como ta ra Quebrantahuesos.
Lifara: Fartera. A traza más normal de zelebrar as fiestas entre ra chen que no tiene que festejar.
Resopón: Ye o doping tradizional. Ta aguantar toda ra nuei de borina cal chitar-le á o cuerpo bel poco de chenta: entropans, migas, chabalins como Astérix y Obélix...
Segallo/a: Mesaches, chen chóben ta ra que podeba dezir-se que se fa ra fiesta, pues son os que más l’aprobeitan. Istos no están ta muitas lifaras, son más de resopons.
Zorriar: Cuan una presona no troba a mida de bebida que puede trasquir pilla una zorrera, que puede ser buena u mala, anque en beras son cansas u menos cansas, más que más ta ros que tienen que aguantar á o zorro. Á os efeutos de l’esprito u alcofol, cal adibir os efeutos d’o garrafón, que son os piors. O garrafón ye o birus d’as fiestas. En aragonés una zorra no ye ni un animal montesino ni un insulto, ye una muller que ha bebiu más d’o que cal, y se pasa con dormir una miajeta. Igual igual que á os zorros.
NOTA: Testo que amanixe en o programa de fiestas de Samianigo 2005, feito por o presidén d’o Rolde o Caxico, Rafel Bidaller. En o mesmo programa tamién amanixe atro testo en aragonés de o Ligallo de Fablans “Calibo”.
A foto ye de 2004, la he trobata escoscando l’ordinador. Ye feita en Monzón, ixo seguro. O de 2004 lo me diz a mesma foto. Ixe diya estiemos con Elena Chazal compartindo palestra e ilusión. Encara compartimos ilusión per a mesma cosa. As tres presonas que amanixen retratatas yeran allora amigos. Son encara amigos, muito més amigos, que ta ixo son bellas añatas més de charradetas curtas. En as mesmas luitas. Con dos me trobé fa poco en un rezital poetico de poetas saharauis; dinnificando arenas e xuplidos. L’atra presona amostraba fa poco, en a mia redolata, o impauto d’Espelunziecha á bels ninos. Tres presonas fablando e atra mirando. Bi ha atras cosas que a foto no cuenta. Ye lo que tienen os retratos, no gosan fablar muito més d’o que dizen. Talmén millor, ixo queda ta ros recosiros...
Con enchaiquia de ra zilebrazión dero X Cabo d’año de ra Banda Chicotén, l’ Área de Coltura de ra Comarca Alto Galligo, ha feito un achuste con dita colla mosical ta ra reyalizazión d’ una serie de conziertos estibals en destintos chiquez lugars de ra Comarca. O primero d’ ellos se fará en Escarriella ro benién sabado diya 18 de chulio. Continará ra itineranzia por a bal de Tena con un conzierto en Oz de Tena ro 8 de Agosto e o 16 dero mesmo mes se fará en Samianigo Pueblo.