Blogia

remenches dende l'aldo galligo

Yésica de Ansó, en Zaragoza

indumentaria del Bajo Aragón

indumentaria del Bajo Aragón

“La indumentaria tradicional en el Bajo Aragón y Matarraña”
El articulo en http://www.limacoedizions.com/public/wordpress/?p=3108 es una presentación del libro "La indumentaria tradicional en el Bajo Aragón y Matarraña, y las demás ropas de uso y llevar" de Elena Guarc y Dabí Latas.

Maxi de Biescas

Maxi de Biescas

Se presentó ayer en Biescas el libro homenaje a Maxi. Un reconocimiento a Máximo Palacio Allué, nacido en esta localidad en 1930. El sábado 29 de mayo será la Corporación Municipal la que en un acto público lo nombre "Hijo Predilecto de Biescas" a este escritor en lengua aragonesa (su libro publicado por el Consello d'a Fabla Aragonesa "Traquitos de Biescas", es un referentente).  Es uno de los impulsores de la asociación cultural Chen del lugar y el Consejo Comarcal del Alto Gállego le ha otorgado en el 2004 el premio de Voluntariado por su esfuerzo en promocionar la Cultura local. Ayer disfruté con una persona que se lo merecía. Estaba todo el lugar y media redolada, estabamos todos sus amigos. Fue sencillo y bonito. Un lujo.

en Heraldo

en Heraldo

en Boltaña

en Boltaña

Continúa desarrollándose el "Proyeuto arredol d’a luenga e a cultura aragonesa" del Gobierno de Aragón", esta vez en colaboración con la Escuela de Adultos "Sobrarbe", este fin de semana en Boltaña, con el grupo "De Qué Coda!" de Sabiñánigo, representando la obra en fabla aragonesa "Mullers", una historia de la literatura escrita por mujeres en aragonés. Los personajes femeninos y cautivaron al público con una excelente puesta en escena.

Alazet

Alazet

Me ha llegado hoy el número 20 de Alazet. Revista de Filología, que publica el  Instituto de Estudios Altoaragoneses. Allí aparece nuestra comunicación "Textos inéditos en ansotano de Juan Francisco Aznárez". El resumen inicial dice:

Juan Francisco Aznárez López (1908-1996), mosén natural de Ansó que llegó a ser canónigo archivero de la catedral de Jaca, transcribió los textos en aragonés del siglo XVIII de los danzantes de Jaca que después serían publicados por Mercedes Pueyo Roy. Asimismo, fue informante del aragonés para los estudios sobre el vasco realizados por Resurrección María de Azkue. En esta comunicación se presenta y se estudia la obra escrita por Aznárez en ansotano, que permanecía, hasta la fecha, inédita. Se trata de unas cuantas cuartillas que recogen lo que quiso ser el prólogo y el primer texto narrativo de un libro, unas jotas y un poema de cierta extensión en el que se incluyen unas coplas de la tradición oral de Ansó. Con esta aportación se quiere contribuir al centenario del nacimiento de este escritor dialectal altoaragonés, además de aportar nuevos datos lingüísticos para el estudio del ansotano.

El índice completo de la revista se puede consultar aquí: http://www.iea.es/_docum/indicealazet_20.pdf

De Casa Chuán

De Casa Chuán

Cuando un amigo tuyo se alegra, te alegras también. Es el caso de José Luis Gracia Mosteo, que procede de Casa Chuán de Olibán y que hoy ocupa la contraportada del diario estatal ABC, nada más y nada menos. Y el placer se da, gracias a un libro que podemos definir como poesía dura, rozando lo macarra y barriobajero (por género literario), denunciando abiertamente la parte más borde de nuestros vicios más punibles. La entrevista por su «Blues de los bajos fondos», poemario del cual disfruté hace poco y que recomiendo vivamente, en:

http://www.abc.es/20100331/sociedad-/jose-luis-gracia-mosteo-20100503.html

[La foto está realizada en Olibán este verano pasado, presentando la novela "La saga de los Pirineos".]

Tornamos...

Tornamos...

Después de casi nueve meses, con un poquito menos de trabajo, aunque sin parar, retomamos el blog. Nos dedicaremos en esta segunda época a temas relacionados con la cultura, no tanto con las lenguas como antes (en estos "tiampos enrebullatos" parafraseando al amigo R. Mur), pero con las mismas ganas e ilusiones de siempre por trabajar, desde el amor, por nuestra Cultura desde este rinconcito del Pirineo donde hemos nacido y tenemos la suerte de continuar disfrutando.

Y lo quiero hacer hoy, día especialmente triste, dando vida a algo, como homenaje a una amiga, Ana, que vuelve a su lugar natal, a su Senegüé, a descansar, á acarrazar firme a suya tierra...

q. hasta aquí hemos llegado... u q. 3 añatas de blog

q. grazias. q. no adubo. q. güe ye 10 de agosto, san lorién. q. á plantar fuerte. q,. nos beyeremos en atros temas.  q. pos ixo...q. no plego. q. grazias por istas 3 ziber añatas chuntos 

"Et si ça fait mal c’est parce qu’il ne comprend pas
Qu’une île nage dans ton cœur depuis longtemps ..."

Amaneixer en Sant Lorient

Agora, como fa tantos años. E ta siempre. Entre que tienga bida, me trobe an me
Agora, como fa tantos años. E ta siempre. Entre que tienga bida, me trobe an me
trobe, en Uesca u á zinco mil quilometros, ixe día, ixe maitín empliu de bibenzias
enradigadas n’o més fundo d’os míos tresoros, no quiero que mirar-me l’albaca
e, capín d’ulorías e colors, deixar-me arrozegar per camins cada begada nuebos
empentau per tochos e espadas, per Danzantes e musicas, per un corazón común
que bate dende ixa plazeta chicoteta que per un momento esdebiene o melico d’o
mundo… ¿U talment un uniberso entero?

Ánchel Conte Cazcarro

trobe, en Uesca u á zinco mil quilometros, ixe día, ixe maitín empliu de bibenzias
enradigadas n’o més fundo d’os míos tresoros, no quiero que mirar-me l’albaca
e, capín d’ulorías e colors, deixar-me arrozegar per camins cada begada nuebos
empentau per tochos e espadas, per Danzantes e musicas, per un corazón común
que bate dende ixa plazeta chicoteta que per un momento esdebiene o melico d’o
mundo… ¿U talment un uniberso entero?

Ánchel Conte Cazcarro
Agora, como fa tantos años. E ta siempre. Entre que tienga bida, me trobe an me
trobe, en Uesca u á zinco mil quilometros, ixe día, ixe maitín empliu de bibenzias
enradigadas n’o més fundo d’os míos tresoros, no quiero que mirar-me l’albaca
e, capín d’ulorías e colors, deixar-me arrozegar per camins cada begada nuebos
empentau per tochos e espadas, per Danzantes e musicas, per un corazón común
que bate dende ixa plazeta chicoteta que per un momento esdebiene o melico d’o
mundo… ¿U talment un uniberso entero?
Ánchel Conte Cazcarro
Agora, como fa tantos años. E ta siempre. Entre que tienga bida, me trobe an me
trobe, en Uesca u á zinco mil quilometros, ixe día, ixe maitín empliu de bibenzias
enradigadas n’o més fundo d’os míos tresoros, no quiero que mirar-me l’albaca
e, capín d’ulorías e colors, deixar-me arrozegar per camins cada begada nuebos
empentau per tochos e espadas, per Danzantes e musicas, per un corazón común
que bate dende ixa plazeta chicoteta que per un momento esdebiene o melico d’o
mundo… ¿U talment un uniberso entero?
Ánchel Conte Cazcarro

Ánchel Conte Cazcarro, escribe en o programa de fiestas de San Lorién d’iste 2009, un polito e sendito testo, como gosa fer á ormino, e que remata asinas:

"Albahaca e Danzantes: berde e blanco n’o marco barroco d’a frontera d’una ilesia que n’ixe momento ye casa de toz, d’os que creyen e d’os agnosticos, d’os d’aquí e d’os que son benius dende os cuatre puntos cardinals. Tochos e espadas, e mil, dos mil, tres mil corazons n’un solo traqueteyo, sin de parolas, solo que güellos e finestras en l’alma ubiertos pataleros…

Agora, como fa tantos años. E ta siempre. Entre que tienga bida, me trobe an me trobe, en Uesca u á zinco mil quilometros, ixe día, ixe maitín empliu de bibenzias enradigadas n’o més fundo d’os míos tresoros, no quiero que mirar-me l’albaca e, capín d’ulorías e colors, deixar-me arrozegar per camins cada begada nuebos empentau per tochos e espadas, per Danzantes e musicas, per un corazón común que bate dende ixa plazeta chicoteta que per un momento esdebiene o melico d’o mundo… ¿U talment un uniberso entero?"

El Periódico de Catalunya

EDITORIAL: 'Aragón frena el catalán'

"Lo mismo puede decirse de la fabla aragonesa, vestigio antiquísimo del reino de Aragón que se conserva en los valles pirenaicos ..."

Libro de Caxico

Libro de Caxico

Domingo 9 de agosto á ras 11 oras presentazión de "O Parlamento de Barbenuta" de Fernando Otal en o lugar de Barbenuta.

Teyatro ansotano en Sallén

Teyatro ansotano en Sallén

Feliciano Martínez (Ligallo de Fablans)

Básicamente dar a conocer la lengua aragonesa. Queremos concienciar a la gente de que formamos parte de una comunidad autónoma con un estatus lingüístico ... Leyer asti

Isín

Isín

una foto de la clausura del Campamento de música tradicional aragonesa, que ha acabado esta tarde en Isín (Bal de Acumuer)

Mallau de Susín

Mallau de Susín

Primer concurso pirenaico de narración oral

Diya: 19/07/2009,   en Susín,  Asoziazión Mallau. " Amigos de Susín"

San Lorién

La historia y las tradiciones de San Lorenzo cobran vida en una ...
D. Alto Aragón
"El libro está abierto precisamente por su hoja inicial de pergamino, donde está en lengua aragonesa de finales del siglo XIII la fundación de la Cofradía ...

SAN CHAIME

 

Ya han plegato as fiestas de san Chaime y dende O Caxico, ya que semos una colla cultural, pensamos que no ye de más un chiquet bocabulario que tos pueda fer onra ta ir fendo y charrando istos días:

 

Arranque: Bi ha chen que se queda apegada á ra barra d’o bar, u en a silla de bel beilador, y le fa falta un arranque ta marchar ta casa. Bi ha pocos que consigan arrancar con un solo arranque, por un regle se puede estar toda ra nuei de arranque en arranque.

 

Biera: Bebida fermentada feita con ordio, por o que tamién le’n dezimos ‘ordio’. En Samianigo (y en Canarias) ye más común clamar-la Galimba u Garimba, apocope de Garimbasta, a famosa fruita sarrablesa.

 

Bin: Si ye bueno se bebe solo, si ye regular se amera con gaseosa. Se diz que ‘más bale bin calién que augua freda’. O millor, de ro Semontano.

 

Borina: Aizión de beber y chentar como si s’ese de rematar o mundo.  Ye propia d’as fiestas y gosa aparellar lifaras, zorreras y baile.

 

Bozarriar: A zorrera produze xordera. Os zorros, como no se sienten, tienen menister de bozarriar, chilar, escazilar, esclamenziar, y fer zeños ambute. Con seguntes qué orquestas, mesmo ye d’agradezer. A penar de tot, pocos se quedan afonicos.

 

Chaime: Ta unos o santo en cuala onor se’n fan as fiestas. Ta otros o nombre de as fiestas de Samianigo. Igual se tiene. En castellano lo claman Santiago, Jaime u mesmo Jacobo, en aragonés Chaime u si un caso Chacobe u Chacobo. O santo teneba de mote ‘fillo d’o trueno’ cuan bibiba, y atros motes bien belicosos más tardi, agora tot ye más pazifico, por suerte.

 

Chintoni: u Periflús. Tonica baltizada con chinebra, u chinebra amerada con tonica, según qui lo faiga. Ba bien ta baxar a chenta, y ta reglotar que ye parti d’o mesmo. Por ixo, á ra tonica se le’n diz ‘rutidera’.

 

Clucada: Nezesidá bital, que luego de á ora de a chenta manda á ra chen ta o sofá u ta ra cama a descansar bel poco. Se clucan os güellos, se ronca si ye menister, y se recuperan fuerzas ta atra borina. No ye una teunica zen, anque se parixca.

 

Conzello: Casa o Lugar, alministrazión que organiza as fiestas y manda en Samianigo. O mainate ye o Churau Gran, Carlos Iglesias. En a salida enta Chaca está o Tozalón d’o Conziello, que ye una traza más biella y pura de ra mesma parabra.

 

Entropán: Cuan no baga chentar en mesa como cal, entre baile y biera, ye bueno minchar un entropán: pan pleno de jarzia, bocata.

 

Gotet: Fer un gotet no ye malo, y más si ye una copeta de bin d’o Semontano acompañada de un mueso. En as fiestas no se fa un gotet, se’n fan muitos seguíus, a l’arreo, y ta ixo fa falta tener o cuerpo bien parau, como ta ra Quebrantahuesos.

 

Lifara: Fartera. A traza más normal de zelebrar as fiestas entre ra chen que no tiene que festejar.

 

Resopón: Ye o doping tradizional. Ta aguantar toda ra nuei de borina cal chitar-le á o cuerpo bel poco de chenta: entropans, migas, chabalins como Astérix y Obélix...

 

Segallo/a: Mesaches, chen chóben ta ra que podeba dezir-se que se fa ra fiesta, pues son os que más l’aprobeitan. Istos no están ta muitas lifaras, son más de resopons.

 

Zorriar: Cuan una presona no troba a mida de bebida que puede trasquir pilla una zorrera, que puede ser buena u mala, anque en beras son cansas u menos cansas, más que más ta ros que tienen que aguantar á o zorro. Á os efeutos de l’esprito u alcofol, cal adibir os efeutos d’o garrafón, que son os piors. O garrafón ye o birus d’as fiestas. En aragonés una zorra no ye ni un animal montesino ni un insulto, ye una muller que ha bebiu más d’o que cal, y se pasa con dormir una miajeta. Igual igual que á os zorros.

 

 

NOTA: Testo que amanixe en o programa de fiestas de Samianigo 2005, feito por o presidén d’o Rolde o Caxico, Rafel Bidaller. En o mesmo programa tamién amanixe atro testo en aragonés de o Ligallo de Fablans “Calibo”.

Recosiros

Recosiros

A foto ye de 2004, la he trobata escoscando l’ordinador. Ye feita en Monzón, ixo seguro. O de 2004 lo me diz a mesma foto. Ixe diya estiemos con Elena Chazal compartindo palestra e ilusión. Encara compartimos ilusión per a mesma cosa. As tres presonas que amanixen retratatas yeran allora amigos. Son encara amigos, muito més amigos, que ta ixo son bellas añatas més de charradetas curtas. En as mesmas luitas. Con dos me trobé fa poco en un rezital poetico de poetas saharauis; dinnificando arenas e xuplidos. L’atra presona amostraba fa poco, en a mia redolata, o impauto d’Espelunziecha á bels ninos. Tres presonas fablando e atra mirando. Bi ha atras cosas que a foto no cuenta. Ye lo que tienen os retratos, no gosan fablar muito més d’o que dizen. Talmén millor, ixo queda ta ros recosiros...

Chicotén

Chicotén

Con enchaiquia de ra zilebrazión dero X Cabo d’año de ra Banda Chicotén, l’ Área de Coltura de ra Comarca Alto Galligo, ha feito un achuste con dita colla mosical ta ra reyalizazión d’ una serie de conziertos estibals en destintos chiquez lugars de ra Comarca. O primero d’ ellos se fará en Escarriella ro benién sabado diya 18 de chulio. Continará ra itineranzia por a bal de Tena con un conzierto en Oz de Tena ro 8 de Agosto e o 16 dero mesmo mes se fará en Samianigo Pueblo.